نیستی از بندرسته

ری برسیه در «نیستی از بند رسته: روشنگری و انقراض» نیهیلیسم را به فراسوی نوعی حال‏‌وهوای وجودی یا تشخیصی فرهنگی می‌‏راند و آن را به مواجهه‌‏ای بی‏‌رحمانه با تضمنات علم تبدیل می‌‏کند. اندیشه دیگر معبدی مقدس و حفاظت‌‏شده در برابر انقراض و بی‌‏معنایی یا بی‌‏تفاوتی و انهدام کیهانی نیست بلکه هوش تبدیل به همان مکانیسمی می‏‌شود که از طریق آن کیهان حقیقت نابودگر خود را کشف می‏‌کند. در برابر فلسفه‌‏هایی که در پی تسکینی در حیات، عواطف یا پدیدارشناسی می‌‏گردند، یا در برابر هالۀ مقدس تجربۀ انسانی، برسیه بر این تأکید دارد که انهدام و امحا درون خود ساخت واقعیت حک شده‌‏اند. پس فلسفه باید دست از میل به دلداری‏‌دادن بردارد و در عوض از منظر کیهانی بیندیشد که نسبت به اندیشه، ارزش و کوشش انسانی بی‌‏تفاوت است ــ عقلانیتی سرد که در آن مرگ معنا نه به فاجعه‌‏ای برای اندیشه بلکه به راه رهایی آن از وهم تبدیل می‌‏شود. کتاب برسیه نقطۀ عطفی است در تفکر معاصر غربی که از قله‌‏هایی چون نیچه، هایدگر، دلوز، میسو، بودریار، لیوتار و لند عبور کرده است. برسیه نیهیلیسم را همچون رهایی از تعصبات انسانی و تبدیل کل هستی به دستاویزی برای هوشی ناشناخته می‌‏نگرد، همچون فرصتی نظری که در آن ما با مرگ خود و ظهور هیولاوار امر مصنوعی هم‌دست می‌‏شویم به جای آنکه بر زوال سنت یا انحطاط انسان مویه کنیم.