فرجام یک دشمنی

در بین تاریخ‌نویسان قدیمی مقریزی تنها مورخی است که مسئلهٔ غلبهٔ بنی‌امیه بر بنی‌هاشم و تسلط آنها بر حکومت را به صورت یک موضوع مطرح کرده و در پی آن تنها به دنبال علل ظاهری تاریخ است. مقریزی تاکید می‌کند اسباب رسیدن به خلافت یعنی «خویشاوندی با پیامبر، سابقهٔ مسلمانی و وصیت پیامبر» در حضرت علی جمع بود و در مقابل، بنی‌امیه هیچ‌کدام از این سه ابزار را در اختیار نداشتند. نویسنده دخالت اسباب و مقدمات نظری و تئوری خلافت، چه اخلاقی و دینی و اعتقادی را دور می‌داند و به علل عملی این کار می‌پردازد که در راس آن جای گرفتن امویان در مقام ریاست بر قبایل و مناطق تحت نفوذ اسلام بود.
این کتاب دشمنی بنی‌امیه و بنی‌هاشم را از آغاز تا پایان خلافت عباسی براساس دیدگاه اهل تسنن بررسی می‌کند.