رقابت یا همکاری

این اثر روایتی بین‌فرهنگی است که با طرح پرسش‌های انتقادی آقای دکتر تاکه‌او دوای درباره‌ی سیر تحول آموزش مدرسه‌ای ژاپن آغاز می‌شود. در ادامه، گفت‌وگوهای وی با خانم دکتر کاترین لوئیس از امریکا، معیاری برای ارزیابی نقدها به دست می‌دهد و لایه‌های پنهان آن‌ها را روشن‌تر‌می‌سازد. بازخوردهای مادرانه‌ی خانم یوکی‌کو سوگا درباره‌ی رویکردهای فرهنگی به آموزش و یادگیری نیز روایت‌‌های این اثر را برای والدین، مربیان و آموزگاران خواندنی‌تر کرده‌است. مقدمه‌ی اختصاصی دکتر اسدالله مرادی بر ویراست تازه‌ی این اثر، از یک دهه مواجهه‌ی او با نظرات ژرف خانم لوئیس و نقدهای موشکافانه‌ی آقای دوای حکایت دارد؛ مواجهه‌ای که نشان می‌دهد آموزش مدرسه‌ای در ژاپن بیشتر بر «همکاری» و فعالیت‌های گروهی تأکید دارد حال آن‌که در امریکا «رقابت» و توانایی‌های فردی برجسته می‌شود. ژاپنی‌ها در آموزش عمومی کمتر به جداسازی دانش‌آموزان براساس آزمون‌های هوش و پیشرفت تحصیلی‌مبادرت می‌کنند ولی در امریکا غربالگری یا گروه‌بندی دانش‌آموزان براساس آزمون‌های گوناگون فرهنگ رایجی است. در ژاپن به فرایندها بیشتر از نتایج و پیامدها اهمیت داده می‌شود و پرسش‌های کتاب درسی و معلمان بیشتر از چگونگی است تا چرایی، در حالی که در مدارس امریکا نتایج و پیامدها وزن سنگینی دارند و سؤالات کتاب‌های درسی و معلمان بیشتر از چرایی است تا چگونگی.